เรื่องน่ารู้และประโยชน์ของการปลูกดาวเรือง ดอกไม้ประจำรัชกาลที่ 9 ต้นไม้มงคลคู่บ้าน

 ดาวเรือง

         ช่วงนี้หลายคนคงเห็นดอกดาวเรืองบานสะพรั่งมากมาย เพราะผู้คนร่วมใจกันปลูกเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่ ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทว่าดอกดาวเรืองมีความสำคัญอย่างไร ตามไปหาคำตอบพร้อม ๆ กันเลยค่ะ

          สืบเนื่องจากที่กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มีการเชิญชวนประชาชนชาวไทยร่วมใจกันปลูกดอกดาวเรือง ให้บานสะพรั่งเหลืองอร่ามในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2560 เพื่อเป็นการแสดงความจงรักภักดีและรำลึกถึง ในหลวงรัชกาลที่ 9 แต่สงสัยกันไหมคะว่าทำไมถึงต้องเป็นดาวเรือง ดาวเรืองมีความหมายว่าอะรไรร การปลูกดาวเรืองมีประโยชน์อย่างไร และมีเรื่องอะไรที่ไม่เคยรู้เกี่ยวกับดาวเรืองบ้าง วันนี้กระปุกดอทคอมได้รวบรวมคำตอบเหล่านั้นมาช่วยไขข้อสงสัยกันแล้วค่ะ 

ดาวเรือง

1. ดอกไม้ประจำพระองค์

          ดาวเรืองถูกยกให้เป็น ดอกไม้ประจำรัชกาลที่ 9 ดอกไม้ประจำพระองค์ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องด้วยดอกดาวเรืองมีสีเหลืองอร่ามตรงกับ “วันจันทร์” วันประสูติของพระองค์ ซึ่งเปรียบเสมือนพระจริยวัตรที่เรียบง่าย พอเพียง ทรงบำเพ็ญแต่ความดีงาม พัฒนาชาติบ้านเมืองให้เจริญก้าวหน้าอยู่เสมอ ส่วนดอกพุทธรักษานั้น เป็นเพียงดอกไม้ที่ใช้แทนสัญลักษณ์ในวันพ่อเท่านั้น

2. ถิ่นกำเนิด

          ดาวเรือง มีถิ่นกำเนิดในประเทศเม็กซิโกและสหรัฐอเมริกา ก่อนจะขยายไปทั่วโลกพร้อมทั้งกลายเป็นพืชเศรษฐกิจในหลายประเทศ อาทิ อียิปต์ ฮังการี ฝรั่งเศส สเปน และอื่น ๆ  ส่วนการนำดาวเรืองเข้ามาปลูกในไทยนั้นไม่มีข้อมูลแน่ชัด มีเพียงหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า มีการปลูกดาวเรืองในไทยครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2510 ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยใช้เมล็ดพันธุ์ดาวเรืองจากประเทศเนเธอร์แลนด์ 

          ปัจจุบันในประเทศไทยปลูกดาวเรืองกันมากบริเวณภาคกลาง เหนือ และอีสาน เพราะเป็นพืชที่ปลูกได้ตลอดทั้งปี ใช้ต้นทุนต่ำ ออกดอกเร็ว ระยะการเก็บเกี่ยวสั้นประมาณ 60-70 วัน แต่ให้ผลผลิตสูง มีแมลงรบกวนน้อย นำไปจำหน่ายง่าย นอกจากนี้ตามบ้านเรือนทั่วไปก็มีการนำมาปลูกประดับสวน ไว้ตัดดอกตกแต่งบ้าน ร้อยพวงมาลัย และประดับประดาอาคารสถานที่เมื่อถึงเทศกาลสำคัญ อาทิ วันสงกรานต์ วันลอยกระทง และวันสำคัญทางศาสนา เป็นต้น  

ดาวเรือง

3. ชื่อและความหมาย

          ชื่อภาษาอังกฤษของดาวเรืองคือ Marigold มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Tagetes erecta L. ส่วนทางภาคเหนือของไทยยังมีอีกชื่อเรียกหนึ่งว่า คำปู้จู้ คำปู้จู้หลวง และดาวเรืองใหญ่ ด้วยสีสันของกลีบดอกที่เหลืองอร่าม เลยทำให้ดอกดาวเรืองกลายเป็นตัวแทนที่สื่อถึงความเจริญรุ่งเรือง ความก้าวหน้า และความสว่างไสว อีกทั้งยังนิยมนำไปใช้ถวายพระหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อด้วย

4. ต้นไม้มงคล

          สำหรับการปลูกดาวเรืองตามบ้านเรือนนั้น ไม่ได้ปลูกเพื่อความสวยงามเพียงอย่างเดียว แต่มีความเชื่อกันว่า ดาวเรือง เป็นต้นไม้มงคล เพราะสีเหลืองทองอร่ามของดอกดาวเรืองเปรียบเสมือนเงินทอง หากปลูกไว้หน้าบ้านหรือบริเวณบ้านก็จะเป็นสิริมงคลแก่คนในบ้าน ช่วยให้เงินทองไหลมาเทมา ยิ่งออกดอกมากก็จะยิ่งมีโชคมีลาภ ทำกิจการใด ๆ ก็จะก้าวหน้ายิ่ง ๆ ขึ้นไป

ดาวเรือง

5. ลักษณะและการปลูก

         
ดาวเรือง เป็นต้นไม้ล้มลุก มีอายุประมาณ 1 ปี ลำต้นมีสีเขียวเป็นร่อง
แตกกิ่งมากที่โคน ใบเป็นใบประกอบคล้ายขนนก มีใบย่อยประมาณ 11-17 ใบ
ความกว้างประมาณ 0.5-15 เซนติเมตร ยาวประมาณ 2.5-5 เซนติเมตร
ออกดอกเดี่ยวที่ปลายยอด เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5-10 เซนติเมตร
ความยาวประมาณ 1.5-2 เซนติเมตร กลีบดอกซ้อนกันแน่น
ปลายกลีบดอกเป็นฟันเลื่อย มีทั้งดอกสีเหลือง ส้ม ทอง และขาว มีเมล็ดสีดำ

         
ดาวเรือง ที่นิยมปลูกในประเทศไทยมี 4 สายพันธุ์ ได้แก่ พันธุ์ซอฟเวอร์เรน,
พันธุ์ทอรีดอร์, พันธุ์ดับเบิล อีเกิล และพันธุ์ดาวเรืองเกษตร
นิยมขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด เพราะเป็นวิธีที่ง่ายที่สุด (ทำความรู้จัก ดาวเรือง และวิธีปลูกดาวเรืองให้เหลืองสะพรั่ง) ปลูกได้กับดินทุกชนิดผสมกับปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอก เป็นต้นไม้ที่ชอบแสงแดดจัด
จึงควรปลูกไว้กลางแจ้งหรือโดนแสงแดดโดยตรงอย่างน้อยวันละ 6 ชั่วโมง
รดน้ำวันละครั้ง แต่ถ้าหากเป็นดินทรายควรรดน้ำทั้งเช้าและเย็น
เพราะดินชนิดนี้อุ้มน้ำได้ไม่ดีนัก

6. ประโยชน์การปลูกจัดสวน

         
นอกจากปรโยชน์ในการสร้างรายได้ เพื่อความสวยงาม
และเสริมสิริมงคลให้กับคนในบ้านแล้ว
การนำดาวเรืองมาจัดสวนที่บ้านนั้นยังมีประโยชน์อีกมากมาย ดังนี้

          – ไล่แมงและแมลง

 
         
หากนำลำต้นมาขยี้ ก็จะได้กลิ่นเหม็นของดาวเรือ
ส่วนสำคัญที่ทำให้ดาวเรืองไม่ค่อยมีแมลงรบกวนเหมือนต้นไม้อื่น ๆ
อีกทั้งยังช่วยป้องกันไม่ให้เหล่าแมง แมลง และยุงเข้ามารบกวนคนในบ้านด้วย

          – ป้องกันงูเข้าบ้าน

         
การปลูกดาวเรืองไว้รอบ ๆ บ้านนั้น นอกจากจะทำให้แมง แมลง และยุง
จะไม่กล้าเข้าใกล้บริเวณบ้านหรือเข้ามาในบ้านของเราแล้ว
ยังช่วยป้องกันงูเข้าบ้านได้อีกต่างหาก
เพราะกลิ่นของดาวเรืองจะรบกวนการจู่โจมของงู
อีกทั้งยางในลำต้นดาวเรืองยังมีส่วนทำให้ตาของงูพร่าเลือน

          – ฟื้นฟูดิน

         
เพราะรากของดาวเรืองสามารถผลิตสารที่เรียกว่า สารแอลฟ่าเทอรีอีนิล (a –
terthienyl) ได้ ประโยชน์ของสารตัวนี้ก็คือ
ช่วยป้องกันและกำจัดไส้เดือนฝอยในดินได้
โดยการปลูกแล้วไถกลบทั้งต้นและรากในแปลงปลูกพืชต่าง ๆ
ที่มีปัญหาเรื่องไส้เดือนฝอย อาทิ ยาสูบ มะเขือเทศ สตรอว์เบอร์รี
และเยอบีร่า เป็นต้น
นอกจากนี้ยังมีการนำมาใช้ฟื้นฟูดินที่มีปัญหาการปนเปื้อนสารหนูด้วย

          – ทำอาหาร

         
เช่น การนำดอกดาวเรืองมาลวกจิ้มกับน้ำพริก ใช้แกล้มกับอาหาร ทำน้ำยำ
หรือนำมาเป็นผักผสมในอาหาร
เพราะในดอกดาวเรืองมีทั้งสารเบต้าแคโรทีนและสารต้านอนุมูลอิสระที่เป็นประโยชน์กับร่างกาย

           – นำมาสกัดเป็นสีย้อมผ้า

          นอกจากนี้ยังมีการนำดอกดาวเรืองมาสกัดเป็นสีย้อมผ้าตั้งแต่สมัยโบราณ เพื่อให้เส้นไหมมีสีเหลืองทองที่สวยสดงดงาม

          – ผสมอาหารสัตว์

         
ดอกดาวเรืองมีปริมาณแซนโตฟิล ซึ่งเป็นรงควัตถุสีเหลืองตามธรรมชาติ
เพราะมีงานวิจัยที่ระบุว่าการผสมดาวเรืองในอาหารสัตว์แทนสารสังเคราะห์
จะช่วยเพิ่มความเข้มและทำให้ไข่ไก่มีสีแดงสวย
ดาวเรืองจึงถูกนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอาหารสัตว์อย่างกว้างขวาง
โดยเฉพาะอาหารไก่

          – ผลิตเป็นน้ำมันหอมระเหย

         
เนื่องจากดอกดาวเรืองมีฤทธิ์บรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ
จึงมีการนำดอกดาวเรืองมาสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหยแก้อาการหน้ามืด เป็นลม
และช่วยเพิ่มความสดชื่นจากกลิ่นหอม ๆ ได้
   
          – บำรุงสุขภาพและบรรเทาอาการ

         
นอกจากนี้ดาวเรืองยังมีสรรพคุณทางยามากมาย
ช่วยบำรุงสุขภาพและบรรเทาอาการได้หลายอย่าง ทั้งบำรุงสายตา บำรุงผิวพรรณ
บรรเทาโรคผิวหนัง แก้ปวดฟัน ละลายเสมหะ บรรเทาอาการไอ แก้วิงเวียนศีรษะ
ขับลม แก้ท้องผูก แก้ปวดประจำเดือน ลดน้ำตาลในเลือด (อ่านรายละเอียดเพิ่ม : ดอกดาวเรือง สรรพคุณบำรุงสายตา-ผิวพรรณ บรรเทาอาการป่วยก็ได้)

          ดาวเรือง ถือเป็นต้นไม้ที่มีความสำคัญกับคนไทยมากมายทีเดียว
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเดือนตุลาคม ปี 2560
ที่คนไทยทุกคนร่วมใจกันปลูกดอกดาวเรืองเพื่อแสดงถึงความจงรักภักดีและน้อมรำลึกถึง
ในหลวงรัชกาลที่ 9 หากใครสนใจอยากปลูกดอกดาวเรืองเพิ่ม
ก็สามารถปลูกดอกดาวเรืองตามวิธีนี้ได้เลยนะคะ (วิธีปลูกดาวเรืองในกระถางด้วยเมล็ด ขยายพันธุ์ขายจากสิบเป็นร้อยต้น)

ขอขอบคุณข้อมูลจาก กรมประชาสัมพันธ์, puechkaset, ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร กำแพงแสน, สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, สำนักวิชาวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และ medthai/ดาวเรือง

ที่มาของเนื้อหา : home.kapook.com